Arcydzieła literatury, Literatura polska

W sklepach cynamonowych

Sklepy cynamonowe to jeden z bardziej kojarzonych tytułów w literaturze. Gdyby jednak zapytać przeciętnego obywatela o treść tej książki, miałby zapewne spore problemy z określeniem chociażby gatunku, w jakim tworzył Bruno Schulz. Warto tymczasem przywołać i przybliżyć czytelnikom Sklepy cynamonowe, ponieważ to ponadczasowa opowieść o rodzinie, dorastaniu i pewnej tajemniczości świata, którą człowiek może jedynie próbować odkryć. Wszystko zamknięte w formie opowiadań, składających się na książkę pod wspomnianym tytułem.

Z odrobiną magii

Świat przedstawiony przez autora Sklepów cynamonowych z pozoru jest zupełnie normalny. Jednak wraz z kolejnymi stronami czytelnik zostaje zabrany w mityczną podróż, w której nieraz zetknie się z oniryczną symboliką, a nawet odrobiną magii. Inspiracją autora była zapewne po części zimowa aura krótkich dni i długich nocy. Akcja opowiadań rozgrywa się zresztą w najchłodniejszą część roku, która wielu osobom kojarzy się jako pełna tajemnic. Skrywa je każdy kąt i każda pusta ulica po zapadnięciu zmroku. Bruno Schulz w Sklepach Cynamonowych połączył wątki biograficzne z mitologią i symboliką. Nie uciekł od swojego pochodzenia, natomiast rodzinne miasto wykorzystał jako tło do rozgrywanych wydarzeń. Z tym, że w jego opowiadaniach jest ono jeszcze bardziej nieodgadnione. Młodego chłopca zimowa ciemność trochę przeraża, ale mimo wszystko fascynuje.

Biografia autora

Trudno jednoznacznie wskazać, dlaczego Bruno Schulz nie zdecydował się na napisanie tradycyjnej autobiografii. Być może jak wielu przed nim i po nim, pisarz chciał stworzyć dzieło unikatowe. Dzięki temu Sklepy cynamonowe każdemu czytelnikowi mogą kojarzyć się nieco inaczej. Bogata warstwa symboliki sprawia, że odbiorcy łatwiej przychodzi odwołanie się do własnych doświadczeń. To z kolei pomaga mu więcej wynieść z lektury książki. Poza tym w Sklepach cynamonowych rzeczywistość opisywana jest jakby w krzywym zwierciadle, da się odnieść wrażenie, że to wszystko śni się narratorowi. I taki był zapewne zamysł samego autora. Chodziło o podkreślenie nieracjonalnego sposobu działania podświadomości, jaki staje się czasami udziałem każdego człowieka. To, co powinno być dla niego najważniejsze, rozmywa się wśród rzeczy znacznie mniej istotnych, aczkolwiek wyrastających do rangi priorytetów. Sklepy cynamonowe pozwalają cofnąć się do czasów dzieciństwa, przywołać własne wspomnienia. Lektura książki Bruno Schulza dobitnie pokazuje jednak, że te obrazy bywają nierealistyczne, zamglone, jakby mityczne. A zarazem zawsze coś oznaczają, nawet jeżeli wydają się znaczyć naprawdę niewiele.

 

Literatura dziecięca, Literatura młodzieżowa

Powrót do świata dzieciństwa

Klasyczne lektury stanowią podstawę nauczania w szkołach i mimo zmian w literaturze obowiązkowej, część z nich utrzymuje się na liście od lat. Nie zawsze jednak wywołują one u odbiorców takie same emocje, szczególnie tych młodszych. Niemniej jednak jedną z pozycji powszechnie chwalonych i polecanych do dzisiaj jest z pewnością Tajemniczy ogród autorstwa France Hodgson Burnett.

Powrót do świata wyobraźni

Tajemniczy ogród jest książką polecaną nie tylko młodszym czytelnikom, ale i ich rodzicom. Wciąż aktualny wydźwięk powieści, empatia emanująca z każdej ze stron oraz umiłowanie bycia sobą są wystarczającymi wabikami. W dodatku należy docenić to, iż lektura nie zestarzała się na tyle, aby utrudnić czytanie. Wielu recenzentów podkreśla, iż książka stworzona przez France Hodgson Burnett jest jedną z najpiękniejszych, jakie mieli możliwość przeczytać w swoim dzieciństwie. A o czym opowiada Tajemniczy ogród? Jest to prosta historia osieroconej niedawno dziewczyny – Mary Lennox. W wyniku śmierci jej rodziców zostanie przeniesiona do swojego budzącego grozę wuja. Mieszka on w wielkim, acz nieprzyjemnym domu, a nasza bohaterka pozostawiona sama sobie, postanawia przemierzyć najbardziej niedostępne w nim korytarze. I tak pewnego dnia słyszy płacz, raz za razem z innego miejsca. Jest i również tajemnicza furtka do ogrodu. Pewnego dnia dziewczyna decyduje się na złamanie zakazu wuja i wkroczenie na nieznany obszar. Będzie to droga do poznania nowych towarzyszy przygód oraz wielkiej przyjaźni.

Mądra i ciepła opowieść

Przede wszystkim jest to niewymiernie potrzebna opowieść, szczególnie w dzisiejszych czasach. Uczy empatii, tolerancji dla inności, a zwłaszcza jej akceptacji. Co więcej, autorka ukazuje, iż odrobina wrażliwości i zainteresowania się losem drugiej osoby, jest w stanie sprawić niesamowicie pozytywne zdarzenia. Dodatkowym atutem powieści jest przemiana głównej bohaterki. Mary początkowo jest dziewczyną egoistyczną, rozpuszczoną, która w otoczeniu Colina i Dicka – nowo poznanych późniejszych przyjaciół – zmienia się. Tak samo, jak i chłopcy. Nowa perspektywa bezinteresowności, siły natury oraz piękna otaczającego ich świata da im siły na walkę z przeciwnościami losu. Istotne jest też to, iż w Tajemniczym ogrodzie nie uświadczymy jakiejkolwiek fantastycznej magii, wszystko co się dzieje jest w pełni rzeczywiste. Magia jest tutaj rozumiana jako przenośnia dla zwykłych ludzkich uczuć i tego, co w połączeniu ze sobą są w stanie sprawić. Czytelnik wraz z bohaterami dojrzewa w trakcie lektury i poznaje, co w życiu powinno liczyć się najbardziej.

 

Arcydzieła literatury, Literatura kobieca

Miłość w XIX-wiecznej Angli

Jane Austin to jedna z najbardziej znanych autorek powieści romansowych. Jej książki zdobyły rzecze wielbicieli na całym świecie. Wśród jej twórczości najbardziej charakterystyczną książką jest „Duma i uprzedzenie„.

Akcja powieści rozgrywa się głównie na angielskiej prowincji przełomu XVIII i XIX wieku, dotyczy zaś życia tamtejszych wyższych sfer. Już kilka pierwszych akapitów utworu pozwala zanurzyć się w jego niezwykłym klimacie, z którym trudno później się rozstać. Perypetie bohaterów oscylują wokół życia towarzyskiego, a największe znaczenie maja wątki romansowe. To one napędzają akcje powieści i niejako stanowią jej kanwę.

Zmartwienia rodzinne

Na początku poznajemy rodzinę Bennetów: małżeństwo z pięcioma córkami. Najstarsze są już pannami na wydaniu, zaś młodsze nie weszły jeszcze do towarzystwa, gdy rozpoczyna się akcja powieści. Rodzina należy do wyższych warstw społecznych, nie ma jednak wielkiego majątku ani znaczących koneksji. Spokojny żywot w rodzinnej posiadłości mąci poważne zmartwienie rodziców, szczególnie matki. Jest nim mianowicie zamążpójście córek.

Pani Bennet pragnie, by dziewczęta poślubiły bogatych kawalerów. To jest jej główna troska i najważniejszy cel życiowy. Stara się ten zamiar zrealizować. Doskonale zorientowana co dzieje się w okolicy, usiłuje wyzyskać każdą sytuacje na korzyść swych córek. Jest praktyczna, ma hałaśliwe usposobienie i czasem brakuje jej ogłady. Panu Bennetowi również lezy na sercu dobra przyszłość córek, jednak nie manifestuje tego w sposób tak ostentacyjny jak zona. Jest człowiekiem inteligentnym i raczej wycofanym z życia domowego. Skupia się na prowadzeniu spraw majątkowych. Do życia podchodzi z dystansem i lekka ironią. Najlepszy kontakt ma z najstarszymi córkami – piękną, łagodną i powściągliwą Jane oraz rezolutną i sarkastyczną, lecz kulturalną Elżbietą.

Mary, następna według starszeństwa panna, nie odznaczała się urodą. Starała się pokazywać jako osoba oczytana i utalentowana muzycznie, jednak nie wzbudzała tym entuzjazmu towarzystwa. Dwie najmłodsze, dorastające córki Bennetów podobne były do matki. Głośne i nietaktowne, nie zawsze potrafiły dobrze się zachować, co zresztą będzie źródłem różnych późniejszych perypetii.

Jaki będzie finał?

Sprawa dobrego ożenku panien Bennet nie była wcale prosta. Nie posiadały znaczących koligacji ani nie mogły liczyć na duży posag. Dodatkowo brak męskiego potomka oznaczał, ze rodzinny majątek przejdzie w ręce najstarszego przedstawiciela rodu. Czy można się więc dziwić, że kwestia ta tak wszystkich absorbowała?

Pojawienie się w okolicy interesujących osób zmieniło dotychczasowe życie bohaterów. Miłość, nieporozumienia, intrygi, lekkomyślność, zazdrość – wszystko to przeplata się w powieści, tworząc fascynującą całość. Warto sięgnąć po tę książkę.